In the outcome of violent terrorism by EOKA and determined Turkish Cypriot resistance to Enosis, a Turco-Greek war was seemed inevitable. British government, realizing the affliction, declared their support to any agreement to be reached by the Turkish and the Greek communities and their respective motherlands.
Greece keeping in mind a unilateral self-determination resolution –Enosis– may not be obtained from the United Nations and the Turkey the partition –Taksim–, the climate turned out to be propitious for international talks.

Then as expected came the last resort to United Nations in September 1958. The United Nations resolution was:

“To invite the three interested States and the Representatives of the communities of Cyprus to co­operate for the purpose of finding a solution which would lead to self-government and provide institu­tions safeguarding the rights of the communities, in conformity with the U.N. Charter“.

It is upon this that Turkey and Greece put their heads together, with the support of the British Government, in order to find a solution acceptable to all concerned.

The realities of Cyprus, two distinct communities, ENOSIS and TAKSIM ideals, the national aspirations and feelings of the two communities, communal different flags and holidays, two different languages and religion had to be faced and tackled in order to imply peace on the island.

Actually these were not something new but what the Cypriot Turks and Greeks had been doing ever since the British occupation. Even un­der the strict Colonial laws which banned the use of national flags or the mention of the word “Turkish” or “Greek” in the legislation dealing with education, the Turks and Greeks of Cyprus secretly defied these prohibitions and went their own way.

At this stage the British became much eager to relinquish sovereignty over the island.
Under these circumstances, the Turkish and Greek Foreign Ministers met in Zurich and with the assistance of the leadership of the two communities decided that neither unilateral nor double Enosis would be acceptable.

Finally a compromise solution was reached and with the Zurich agreement concluded on 11 February 1959 and in the London Agreement that followed it was agreed that there would be bi-national independence, based on the political equality and administrative partnership of the two communities, who would have full autonomy in their strictly communal affairs and that the settlement thus established would be guaranteed by Turkey, Greece and Britain ensuring the permanence of this functional federative system in the Cyprus Republic, eliminating discrimination and, thus, removing all causes of inter-communal friction.

During the transitional period –19th February 1959 to 16th August 1960– while the British were still in charge of the administration, the community leaders Archbishop Makarios and Dr. Küçük met under the chairmanship of the Governor playing the role of the arbiter and took such measures as were necessary for the implementation of the Agreements and the set up of the Government envisaged by the Constitution.

The two communities from then on worked together as equal partners and prepared the Constitution of the bi-communal Republic of Cyprus.

British bearing in mind that their interests on the island –especially the charter of the British Sovereign Bases– were mainly relied on Makarios, they decided not to antagonize him. Duly, a great number of thorny problems were either completely shelved or not taken up at all.  The Turkish Cypriot side pointed out repeatedly both to the Archbishop and the Go­vernor that if these problems were not tackled with deter­mination, they would turn out to be a headache in the future. In a very short time, this calculation of Turkish Cypriots became true.

Under the chairmanship of the Governor the President elect and the Vice-President elect agreed on a number of major points such as;

(i)    the apportionment of the Ministries between the two communities;

(ii)  No of Greek and Turkish contingents;

(iii) the appointment of the commanders and Deputy Commanders of the Police and the Gendarmerie;

(iv) the appointment of Under-Secretaries, Directors-General and certain other officers in key posi­tions;

And they finally agreed, by a written agreement, as to the mode of the filling of the vacancies in the public service so as to bring the ratio up to 7:3 as provided by the Cons­titution.

The Greek and Turkish Civil Servants Association endorsed this agreement.

All this was agreed to by Archbishop Maka­rios, the “sole representative of the Greek Com­munity”, and accepted by the Greek and Turkish peoples when they endorsed the Constitution and the Agreements which gave birth to them.

Tüm okuyucularımın Yeni Yılını Kutlar, Sağlık ve Mutluluklar içinde huzur dolu bir yıl geçirmelerini dilerim.

Genelde yılsonlarında Yeni Yılın Falına bakmak adettendir. Kahve içmediğim için Fal’dan pek anlamam ama Siyasi Falcılık da adeta genlerime işlemiş.

2007 yılında karşılıklı suçlamalar, İngiltere-Türkiye İşbirliği Protokolü ve 5 Eylül görüşmesinden öteye dikkate değer herhangi bir gelişme olmamasına ve 2007 yılının, Kıbrıs sorununun çözümü veya geleceğinin belirlenmesi açısından tam bir “Hiç” olarak geçmesine rağmen, 2008’de neler olacağını 2007 daha şimdiden belirlemiş.

Papadopulos’un, Makarios’un 1960’lı yıllardaki politikasını benimsemesi ve bunu büyük bir sadakatle sürdürmesi nedeni ile Kıbrıs sorunu 2004 yılının 24 Nisanında çözüme çok yaklaşmışken, tekrar siyasetin çıkmaz sokaklarına geri dönmüştü.

Makarios’un 1960′lı yılların başındaki politikası, Kıbrıs Cumhuriyetini Enosis’e bir sıçrama tahtası yapmaktı ve bu nedenle de Londra’da Kıbrıs Cumhuriyetini kuran antlaşmalara imzayı kerhen de olsa, yani göstermelik de olsa, atmıştı.

Enosis’e zemin oluşturmak için 3 yıl hazırlık yapan Makarios, 1963’de başlattığı Kıbrıslı Türkleri sindirmek ve Anayasadaki Türklerin lehine olan 13 maddeyi iptal etmek harekâtı başarısızlıkla sonuçlanınca, 1968 yılında taktik değiştirdi ve “arzulanan değil mümkün olan çözüm” stratejisini benimseyerek, “Kıbrıs sorununa uzun vadeli çözüm” stratejisini yürürlüğe koydu.

Makarios uzun vadeli çözüm stratejisini, “Artık hükümet bizim tekelimizdedir. Türk Bakan ve Milletvekilleri yok. Anayasa ile Türklere verilen haklar da yok. Kıb­rıslı Türkleri, Kıbrıs Cumhuriyetinin %3 büyüklüğündeki açık hava hapishanelerinde yaşamaya mahkûm ettik. Kıbrıs Cum­huriyeti biziz. Böyle devam edersek ve baş­kalarının bize dayatmaya çalıştığı “siyasal eşitliğe dayalı çözümleri” bir şekilde engelleyip Kıbrıs sorununun çözülmesine mani olabilirsek, hayallerimizi gerçekleştirebilecek olanaklara bir gün kavuşabiliriz. Bu mücadelemizin sonunda ya Türkiye’nin en zayıf bir anında Yunanistan’a ilhak olup Enosis ülkümüzü gerçekleştireceğiz ya da en kötü seçenek olarak Kıbrıslı Türklerin azınlık olacağı bir Kıbrıs Rum devletine sahip olacağız” kuramı üzerine inşa etmişti.

1968’de bu yeni stratejisini yürürlüğe koyan Makarios, Kıbrıslı Türklere uyguladığı ambargoyu ve insanlık dışı kısıtlamaları kaldırmış, yurt dışına bir daha geri dönmemek üzere göç etmek isteyen Kıbrıslı Türklere de her tür olanağı sağlamaya başlamıştı.

Makarios’un bu uzun vadeli stratejisi, hiç beklemediği bir anda Yunanistan’daki Cunta tarafından 1974 yılında bozuldu ve ters yüz oldu. Ölümü de zaten, Enosis’e tam da yaklaşmışken adanın üçte birinin elinden kayıp gitmesinin verdiği kahırdan oldu.

Papadopulos’un selefi Glafkos Klerides, Makarios’un “arzulanan değil mümkün olan çözüm” stratejisini benimsedi ve seçilir seçilmez de uygulamaya koydu. Bu nedenle de Kıbrıs (Rum) Cumhuriyeti, Klerides döneminde Enosis yolunda uğraş vermek yerine AB’ye girmek başarısını gösterdi.

Beyni 1960’lı yılların felsefesine ve stratejisine takılı kalmış olan Papadopulos Cumhurbaşkanı seçildiği 2002 yılında Klerides’in çizdiği yoldan ayrıldı. Makarios’un “Ya Türkiye’nin en zayıf bir anında Yunanistan’a ilhak olup Enosis ülkümüzü gerçekleştireceğiz ya da en kötü seçenek olarak Kıbrıslı Türklerin azınlık olacağı bir Kıbrıs Rum devletine sahip olacağız” kuramını benimsedi ve çalışmalarını da bu stratejinin üzerine inşa etti.

Papadopulos’un kitabında “Türklerle siyasi eşitliğe dayalı ortak bir Kıbrıs devleti kurmak” anlayışı yoktur. Bu nedenle 24 Nisan 2004 Annan Planı referandumunda Temsil ettiği Rum halkına %76 oranında “Hayır” dedirtmiştir. O günlerde başta Klerides olsaydı, Rumların oyları çok büyük bir olasılıkla, Papadopulos ile Kleridis arasındaki strateji farkı nedeni ile “Evet” yönünde çıkacaktı.

2008 yılında, özellikle de Cumhurbaşkanlığı seçimleri nedeni ile yer değiştiren politik taşlar yerlerine oturduktan sonra, yani Mart ayı sonrasında zemini Annan Planı olan ama adı farklı bir planın masaya konacağı, benim açtığım falda ortaya çıkıverdi.

Aynı falda, bu sefer, küresel politikayı yöneten ülkelerin, Kıbrıslı Rumların 24 Nisan 2004 tarihinde yapılan Annan Planı referandumunda “Hayır” demeleri nedeni ile düzenlerinin bozulmasını, Rumların AB’ye girmek uğruna verdikleri “Yalan Söz”leri ve Papadopulos’un “Üniter Rum Devleti” kurmak rüyaları uğruna kendilerinin ortaya koyduğu Kıbrıs politikasını bozmasını hiç unutmadıkları da gözüküyor.

Bu nedenle de bir daha Papadopulos’un oyununa gelmemek için tedbirlerini şimdiden almaya başladılar.

Birinci adımları Papadopulos’a seçimleri kaybettirmek olacak. Basit bir yöntem uygulayacaklar ve Papadopulos’un son anda kullanmak üzere sıkı sıkıya sakladığı “Lokmacı Barikatı” konusunu Papadopulos’un aleyhine olacak şekilde gelişmesini sağlayacaklar veya Kıbrıslı Türklere uygulanan izolasyonların ve ambargoların kaldırılması, KKTC’deki üniversitelerin Bologna süreci içine alınması veya direk ticaretin yapılması süreçlerinin başlatılması gibi benzeri bir konuyu, Papadopulos’un Rum seçmen nazarındaki saygınlığını sarsacak şekilde Kıbrıslı Türklerin lehine sonuçlandıracaklar.

Zaten geçmiş dönemde Papadopulos’un başkanı olduğu DIKO oylarından biraz çalacak ve DIKO oylarını bölecek olan eski DIKO’lu Matsakis’in de Cumhurbaşkanlığına adaylığını koyacak olması bir tesadüf değil. Her ne kadar kesin adaylık başvuruları 18 Ocak’ta bitecek olmasına ve adayların kimler olacağının bugünden belli olmamasına rağmen, kesin olan Papadopulos’un kaybedeceğidir. Bu sefer Polycarpos Yorgadjis’ten çaldığı ve Kıbrıs’ın en zengin ailesinin kızı olan karısı Fotini Papadopulou’nun da paraları seçimleri kazanmasına yetmeyecek.

Baktığım falda biraz puslu çıktı ama 47 gün evvelsinden seçimleri Hristofyas’ın kazanacağı ve hükümeti de AKEL-DISY koalisyonu kuracakmış gibi gözüküyor. AKEL kuruluşundan 67 yıl sonra ilk defa Cumhurbaşkanlığını kazanmış olacak.

Kazanmaya kazanacak ama ertesi gün de “Barış Görüşmeleri Masasına” zorla oturtulacak. DISY’nin baskıları ve yıllardır savunduğu Federasyon tezi de başına bela olacak.

Hristofyas’ın Federasyon kavramında, Siyasi Eşitlik var ama Türklerin yönetimde ortak olması kavramı yok, Türk askeri de yok, Anavatandan gelen kardeşlerimiz de yok.

Nasıl bir Federasyon olacak ve biz Kıbrıslı Türkler bu Federal yapının neresinde “Eşit haklara sahip Ortak” olacağız onu da anlamak mümkün olmayacak ama görüşmeler de bütün hızıyla sürecek.

The Turkish Cypriots were celebrating the news –which was later proven to be false– that partition was agreed upon between Great Britain, Turkey and Greece. At the time the Ankara talks were on and the Governor of Cyprus was attending those talks.

The Turkish policy, after the invention of “Taksim” revolved round a constant, unchanging orbit which was “solution which did not leave the Turkish Cypriots under the rule of Greece or under a form of Government by the Greeks of Cyprus under which they would be a mere minority”.

On the basis of equality the Turkish Cypriots were ready to negotiate but the Greek side would not hear of this and the British never understood this fact until January 1958.

Turkish Cypriots to prove their existence in the island decided to organize a rally and raise their voice.  Early in the morning of January 27, 1958 schoolchildren had an orderly procession in the “Saray Önü” –-front of Palace– square, the main square of the capital Nicosia and in Mağusa –Famagusta– the very same day and hour.

The British police looked on and did not object. But when the bulk of the procession grew to about 5,000 in Nicosia, first the Police and then the British soldiers tried to disperse the crowd by use of force, gas bombs and blank shootings and later deadly shootings.

In the process, 2 Turkish Cypriots were killed in Lefkoşa –Nicosia– and 2 Turkish Cypriots in Mağusa –Famagusta.

In a peaceful de­monstration held by young children –boys and girls–, students and young man, four Turkish Cypriots were killed on the contrary to Greek Cypriots’ agitation, revolt and numberless processions with in the past 4 years, this had never happened.

Turkish Cypriots’ riots started from this one-legged attitude of British Colonial Government.

By the next day 3 more Turks were killed and the mood of the Turkish crowd be­came uglier and more dangerous. This strong-handed action by the British was accepted by the Turkish Cypriots as “an attempt to suppress the Turks while Britain concluded its nego­tiations with the Greeks without taking Turkish rights into consideration”.

EOKA had killed about 100 Turkish Cypriots until that day, now the British were starting it. So the Turkish Cypriots had to get ready for the worse.

The British Colonial Governments’ plan was to impose a curfew while the funerals of the dead took place. The objection of the Turkish Cypriots was so strong and in high pitch that the British Colonial Government had to make a deal with the leaders of the Turkish Cypriots. Any incident which would occur be the responsibility of the Turkish Leaders. A pledge was given that no incident would take place on the condition that no British soldier would be seen in the Turkish quarter.

So the Turkish martyrs were buried with the ceremony they deserved. More than 15,000 Turks in a two mile pro­cession attended the funeral. “The silence of those Turkish Cypriots as they marched past the police station was much more frightening than the last 48 hours’ fight” said the Chief of the Police, a British Officer.

At the expense of 7 lives the British under­stood that the Turkish Cypriots are of a different community and should also be considered as one of the collocutors in the island for negotiations.

Britain tried to negotiate with the Greek Cypriots. They all declared that Makarios was their only spokesman. Any­thing Makarios accepted was all right with them.

In truth they were all sick and tired of 4 years’ bloodshed, fear and terrorism. If the people were not terrorized they would have accepted any honorable settlement on the way to self-government. But guns spoke louder than reason and no one dared express his thought.

There were big number of Greeks who saw that the only way to live in peace and harmony with the Turkish Cypriots was to re-assure the Turkish Cypriots and treat them as equals, but they could not make their thoughts public.

Makarios was back in Athens, still insisting on ENOSIS. This time he was using a more useful cliché “Self-determination for the people of Cyprus”.

Turkish Cypriots immediately retorted that there were two peoples in Cyprus: Turks and Greeks. If Greeks had to have self-determination –which they would clearly use for ENOSIS– then Turks would also have self-determination, the result being TAKSİM (Partition).

Turkish Cypriot villages were on the move from south to north already.

That is how acute inter-communal struggle started in June 1958 which lasted until early August at the cost of about 200 lives – proportion of Greek to Turk killed was 50%.